Werelddiabetesdag: Waarom is deze datum belangrijk?

Elk jaar vraagt de gezondheidszorg wereldwijd op één dag bijzondere aandacht voor diabetes: Werelddiabetesdag. Het is een van de belangrijkste data op de wereldwijde gezondheidskalender, waarop in meer dan 160 landen wordt stilgestaan.

Hieronder leggen we uit waar dit initiatief vandaan komt, op welke datum het valt en waarom het vandaag de dag nog net zo nodig is als voorheen.

De oorsprong van Werelddiabetesdag

Het initiatief werd in 1991 gelanceerd, als gezamenlijk project van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en de Internationale Diabetes Federatie (IDF), als reactie op de aanhoudende stijging van het aantal gevallen van diabetes type 2 wereldwijd.¹

Het doel was duidelijk: meer aandacht vragen voor een ziekte die jaar na jaar steeds meer mensen trof.¹

Vijftien jaar later, in 2006, heeft de VN de dag officieel erkend, waardoor het de grootste voorlichtingscampagne is geworden die er is over de verschillende soorten diabetes.¹ Naar schatting bereikt de boodschap nu ongeveer een miljard mensen over de hele wereld.¹

Sindsdien staat elke editie een ander door de IDF voorgesteld thema of slogan centraal in de communicatiecampagnes, het voorlichtingsmateriaal en de evenementen die gedurende die periode zowel lokaal als internationaal worden georganiseerd.³,⁴

“Vroegtijdige aanpak van diabetes” is het thema voor 2026-2027, waarbij de nadruk ligt op tijdige diagnose en risicobeperking.⁷

Op welke datum valt Werelddiabetesdag?

Werelddiabetesdag wordt elk jaar op 14 november gehouden.³

Die datum is niet zomaar gekozen, want het valt samen met de geboortedag van Sir Frederick Banting, de arts die samen met Charles Best in 1921-1922 insuline ontdekte.¹

Dankzij de betrokkenheid van meer dan 160 landen¹ worden er op deze dag doorgaans allerlei initiatieven georganiseerd: voorlichtingsbijeenkomsten op scholen, screenings op diabetes type 2 en specifieke trainingen voor zorgverleners, naast tal van andere activiteiten.⁵

Jaarlijks vermeldt  de officiële website van Werelddiabetesdag welke evenementen er op het programma staan, en wat de bijbehorende lokale campagnes zijn. Hier is een interactieve kaart te vinden, samen met ideeën om actief mee te doen in je eigen omgeving.⁵
 

Waarom is deze dag nog steeds nodig?

De cijfers spreken voor zich: volgens wereldwijde schattingen lijden 589 miljoen volwassenen aan diabetes (11,1%, oftewel 1 op de 9), en zijn er 9,15 miljoen mensen van alle leeftijden met diabetes type 1, van wie 1,81 miljoen jonger dan 20 jaar.²  Prognoses wijzen erop dat deze cijfers de komende jaren zullen blijven stijgen (naar verwachting 853 miljoen volwassenen in 2050).² Daarnaast wordt geschat dat 635 miljoen volwassenen (12%) een verminderde glucosetolerantie hebben, wat betekent dat zij een grote kans hebben om diabetes type 2 te krijgen.⁷

Verder  is er het probleem van een late diagnose: meer dan 4 op de 10 volwassenen met diabetes (42,8%, d.w.z. ongeveer 252 miljoen) hebben nog geen diagnose gekregen, maar kunnen al ernstige schade of complicaties hebben opgelopen tegen de tijd dat de diagnose uiteindelijk wordt gesteld.⁷ Dit is niet onbelangrijk, aangezien de ziekte een van de belangrijkste oorzaken is van blindheid, nierbeschadiging, hartaanvallen en het verlies van ledematen.⁷ Diabetes was in 2024 verantwoordelijk voor meer dan 3,4 miljoen sterfgevallen (9,3% van alle sterfgevallen, ongeacht de oorzaak).8

Daarom blijft wereldwijde bewustmaking van belang. De verschillende edities van Werelddiabetesdag hebben allemaal hetzelfde onderliggende doel:⁶

• Dat mensen zich bewust zijn van het werkelijke risico op het krijgen van diabetes type 2 en weten hoe ze dit risico kunnen verlagen;
• Dat mensen met diabetes weten welke mogelijkheden ze hebben om de best mogelijke zorg te krijgen;
• Dat zorgverleners over de nodige opleiding en middelen beschikken om kwalitatief hoogwaardige zorg te bieden.

Toch is er nog een lange weg te gaan: veel mensen met diabetes krijgen niet de ondersteuning, informatie of voorlichting die ze nodig hebben om beter met hun aandoening om te gaan.⁴ En deze behoefte reikt verder dan alleen bloedsuikercontrole: het gaat ook om uitgebreide ondersteuning, waaronder ondersteuning op de werkplek en gelijke toegang tot insuline.⁷

Factoren zoals zorg die op elk individueel geval is afgestemd, steun van familie en sociale netwerken en voldoende aandacht voor de geestelijke gezondheid kunnen een groot verschil maken voor de levenskwaliteit van mensen met diabetes.⁴

Kortom, Werelddiabetesdag is veel meer dan alleen een datum op de kalender. Het is een jaarlijkse oproep tot actie om het bewustzijn over alle vormen van diabetes te vergroten en om te blijven werken aan verbetering van het leven van degenen die hierdoor worden getroffen.

Als je hieraan wilt meedoen, kun je elk jaar op 14 november de initiatieven afkomstig uit jouw omgeving en de beschikbare informatiebronnen bekijken op de officiële website van Werelddiabetesdag.